Krwawy pazdziernik 1914 Tom 2

Operacja warszawsko-iwangorodzka [warszawsko-deblinska] byla najwiekszym starciem armii Austro-Wegier, Niemiec i Rosji na wschodnim [rosyjskim] teatrze dzialan pierwszej wojny swiatowej w 1914 roku. Jej przeprowadzenie zmusilo obie strony skoordynowania dzialan wielkich zwiazkow operacyjnych (frontow). W toku samej operacji centralne miejsce zajmowaly raczej cele polityczne, niz strategiczne: podobnie jak w przypadku natarcia niemieckich armii na Paryz w sierpniu 1914 r., tu glownym zadaniem 9. armii niemieckiej stalo sie opanowanie Warszawy. Wziawszy pod uwage nastawienie ludnosci Krolestwa Polskiego, utrata kontroli nad tak duzym osrodkiem polityczno-administracyjnym i kulturalnym Imperium Rosyjskiego rownalaby sie zapoczatkowaniu procesu rozkladu calej politycznej struktury panstwa. Interesy polityczne w oczywisty sposob przewazaly w tej sytuacji nad wzgledami militarnymi. Tak wiec, z punktu widzenia dowodztwa niemieckiego (tj. szefa sztabu Kwatery Glownej, generala piechoty von Falkenhayna oraz dowodzacego swiezo utworzona 9. armia generala-pulkownika P. von Hindenburga), przemieszczenie wojsk na kierunek warszawski zostalo wymuszone przede wszystkim natarczywymi monitami dowodztwa austro-wegierskiego Frontu Polnocno-Wschodniego o wsparcie, niezbedne wskutek kleski w bitwie galicyjskiej. Bezposrednio szturmowac miasta z prawie milionowa ludnoscia, bronionego przez system fortow i artylerie forteczna, Niemcy co prawda nie zamierzali, jednakze w toku operacji atakowano je, uzywajac w tym celu do jednej trzeciej posiadanej piechoty i polowe kawalerii. Dowodztwo rosyjskich armii Frontu Polnocno-Zachodniego (general piechoty W. Ruzskij) rowniez nie mialo zamiaru bronic Warszawy: planowano ewakuowac miasto i umocnic sie na prawym brzegu Wisly, opierajac sie o twierdze Nowogieorgijewsk [Modlin] i Iwangorod [Deblin]. Jednak dowodzacy armiami Frontu Poludniowo-Zachodniego general artylerii. N.I. Iwanow upieral sie przy koniecznosci utrzymania Warszawy i wykorzystania jej jako przyczolka i bazy wypadowej do przeprawienia kilku armii na lewy brzeg Wisly i w dalszej kolejnosci natarcia na Berlin najkrotsza droga - przez Poznan (niem. Posen). Ciekawe, ze dowodztwo niemieckie nie zdecydowalo sie wykorzystac tej najkrotszej drogi na Warszawe, tracac drogocenny czas.